Doorbraak in erfrechtkwesties

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn

17 juni 2021

Baanbrekende uitspraak in het erfrecht: onterfde familieleden krijgen inzage in testamenten

Notarissen hebben op basis van artikel 22 Wet op het notarisambt een geheimhoudingsplicht en op basis van artikel 165 lid 2 Rv een functioneel verschoningsrecht. Daaruit volgt dat professionele geheimhouders, waaronder notarissen, niet behoeven mee te werken aan het verschaffen van afschrift, uittreksel of inzage van bepaalde stukken. Nabestaanden van overleden familieleden stuiten hier regelmatig op, als testamenten van bijvoorbeeld hun ouders of andere familieleden worden opgevraagd. In de regel weigeren notarissen inzage en/of afgifte van onder meer testamenten met een beroep op voornoemde wettelijke bepalingen. 

De geheimhoudingsplicht is echter niet absoluut en kan onder bijzondere omstandigheden worden doorbroken, namelijk als er sprake is van een zwaarwegender belang voor één of meerdere belanghebbende(n) bij inzage en/of afgifte. Tot voor kort kozen rechters – als een geschil hieromtrent speelde – steevast de kant van de notarissen. Telkens zou er geen zwaarwegend(er) belang zijn om het beroepsgeheim van de notaris te schenden.[1]

Zeer recent is deze tendens via een zaak op ons kantoor doorbroken. In een uitspraak van 17 juni 2021 oordeelde de voorzieningenrechter te Amsterdam, dat een notaris zich niet zondermeer op zijn geheimhoudingsplicht kan beroepen. Onze cliënten, neef en nicht van een overleden erflaatster, verzochten de notaris om inzage in door hun tante opgemaakte testamenten. Erflaatster had tijdens haar leven vier testamenten laten opmaken, waarvan de laatste op een moment dat zij al hoogbejaard was en naar alle waarschijnlijkheid niet meer wilsbekwaam. In dat laatste testament had zij een buurman benoemd tot enig erfgenaam en executeur testamentair, terwijl de neef en nicht van overledene niet beter wisten dan dat zij enig erfgenamen waren. De totstandkoming van het laatste testament was onder hoogst dubieuze en verdachte omstandigheden tot stand gekomen. Inzage in de eerdere testamenten was nodig om inderdaad te kunnen vaststellen of neef en nicht in eerdere testamenten wel erfgenamen waren. Dat bleek na inzage inderdaad het geval te zijn. 

De voorzieningenrechter wees het verzoek van onze cliënten, om inzage in eerdere testamenten en de geheimhoudingsplicht van de notaris opzij te zetten, dus toe en overwoog onder meer:

In deze zaak beroept de notaris zich op zijn geheimhoudingsplicht. Deze geheimhoudingsplicht kan slechts onder bijzondere omstandigheden worden doorbroken, namelijk als er sprake is van een zwaarder wegend belang bij inzage of afgifte van de eerdere testamenten. Van een zwaarder wegend belang is in dit geval sprake. In de eerste plaats is het zo dat eisers bij het laatste testament zijn onterfd. In de tweede plaats heeft het er alle schijn van, gelet op het dossier, dat de tante niet dan wel beperkt wilsbekwaam was ten tijde van het opmaken van het laatste testament. De medische gegevens wijzen in die richting. Van belang is ook dat gedaagde door een beschikking van de kantonrechter is ontslagen als executeur-testamentair.”

De uitspraak is voor notarissen, maar ook voor nabestaanden, redelijk baanbrekend te noemen. Rechtspraak.nl publiceerde de uitspraak vrijwel direct en de uitspraak werd geselecteerd als één van de meest spraakmakende uitspraken van de maand juni 2021. Daar waar nabestaanden en/of andere belanghebbenden tot voor kort meestal aan het kortste eind trokken, is dat met deze uitspraak doorbroken. De uitspraak betekent, dat notarissen zich niet in alle gevallen kunnen beroepen op hun geheimhoudingsplicht wanneer nabestaanden om goede redenen inzage in vertrouwelijke documenten, waaronder testamenten, verzoeken. Per geval zal beoordeeld moeten worden wie een zwaarwegender belang heeft: de notaris of de nabestaanden/ familieleden. 

Helaas laat de prakrijk zien, dat met regelmaat misbruik wordt gemaakt van de zwakke positie van ouderen, waarbij zij op hoge leeftijd door derden onder druk worden gezet en zo hun testament laten wijzigen. Familieleden die daarvan de dupe waren, stonden tot op heden vaak met lege handen. Dat hoeft nu niet meer het geval te zijn. Met deze uitspraak hebben nabestaanden meer en andere mogelijkheden.    

Stuit ook u op een soortgelijk probleem? Meld u dan bij ons. Bij ons is uw zaak in goede handen.   

Team Loonstein Advocaten


[1] Zie bijvoorbeeld ECLI:NL:GHSHE:2021:1357

Meer nieuwsartikelen