In de aflevering van Rutgers Lobby van 6 oktober stond de transgenderzorg voor jongeren centraal. Presentator Rutger Castricum sprak daarover met onze advocaat mr. Johan Oosterhagen. Mr. Oosterhagen staat ouders bij van kinderen met genderdysforie en ziet in zijn praktijk van dichtbij wat er gebeurt wanneer ouders zich zorgen maken over het traject dat hun kind ingaat.
Nederland ontwikkelde dertig jaar geleden het Dutch Protocol, waarmee jongeren met genderdysforie vanaf de vroege puberteit puberteitsremmers en later hormonen kunnen krijgen. Het model werd wereldwijd overgenomen, maar landen als Engeland en Zweden zijn er inmiddels grotendeels van teruggekomen. Het kabinet moet nu reageren op een advies van de Gezondheidsraad over deze zorg.
Openminded ouders die buitenspel komen te staan
Mr. Oosterhagen maakt in de uitzending direct duidelijk dat de ouders die bij hem aankloppen niet tegen hun kind ingaan. “Ouders zijn over het algemeen best openminded,” zegt hij. Zij zien zelf ook ontwikkelingen bij hun kind, gaan met hun kind naar de huisarts of zoeken samen zorg.
Het probleem ontstaat volgens mr. Oosterhagen in de diagnostische fase. Kinderen worden al snel doorverwezen naar een gespecialiseerde genderkliniek, en ouders die daar kritisch zijn of vragen stellen, krijgen al snel het gevoel buiten spel te worden gezet. Sommigen hebben er daarna zelfs spijt van dat ze aan de bel hebben getrokken.
“In de genderkliniek zit je al snel in die tunnel”
Het zwaarste bezwaar van de ouders die mr. Oosterhagen bijstaat, is dat er in de genderkliniek niet breed genoeg wordt gekeken naar wat er nog meer speelt. Een huisarts let ook op zaken als pesten, trauma of autisme. In de genderkliniek, zegt mr. Oosterhagen, “zit je al snel in die tunnel”.
Hij illustreert dat met een zaak uit zijn eigen praktijk. Mr. Oosterhagen staat ook mensen bij die al operaties hebben ondergaan waarbij iets is misgegaan. Een van hen had in het verleden seksueel misbruik meegemaakt, een trauma dat nooit is behandeld. Achteraf zei deze persoon dat hij, als dat trauma eerst was behandeld, nooit aan het transitietraject was begonnen.
Late puberteit, grote beslissingen
Een opvallend patroon in de zaken van mr. Oosterhagen: het gaat om kinderen die pas laat in de puberteit met hun genderidentiteit komen. In de jonge jaren speelde er niets. Dan, bijvoorbeeld na het uitgaan van een relatie of bij het ontdekken van de eigen seksualiteit, komt het onderwerp ineens op tafel. Ook voor de ouders komt dat als een verrassing.
Juridisch hebben die ouders weinig in handen. Een kind van zestien wordt in beginsel wilsbekwaam geacht om zelf over een medische behandeling te beslissen.
Hoe zorgvuldig is de diagnostiek?
De Gezondheidsraad concludeert dat puberteitsremmers en hormonen zorgvuldig worden ingezet, omdat zij volgen op zorgvuldige diagnostiek. Mr. Oosterhagen zet daar vraagtekens bij. Hoe zorgvuldig is die diagnostiek, vraagt hij zich af, als je ouders die hun kind vijftien of zestien jaar hebben opgevoed en het dus heel goed kennen, buiten spel zet?
Ook intensivist Armand Girbes, die eveneens aan tafel zat, is kritisch op het advies en wijst op de lage bewijskracht.
Terugkijken
De volledige aflevering is terug te kijken via NPO Start.